a) Nagelaten Sporen-Bunkers waddeneilanden

Inleiding

In dit hoofdstuk is een globaal beeld geschetst van het aanwezige oorlogserfgoed op de (Friese) Waddeneilanden. Per eiland wordt indicatief aangegeven wat er aan bekend erfgoedmateriaal is. Hiervoor is gebruik gemaakt van kaarten die gebruikt zijn tijdens de eerste bijeenkomst, aanvullende informatie verkregen van de kenners uit de werkgroep WWWOII en informatie verkregen via het internet. Uit deze laatste exercitie blijkt dat er in eerste instantie weinig digitaal materiaal is. Het vermoeden is echter (na doorvragen en gebruikmaking van zoekmachines op internet) dat er wel degelijk veel digitaal materiaal in omloop is, maar dat dit (nog) niet of onvoldoende systematisch toegankelijk is.

In het begin van de oorlogsjaren begon Hitler met de bouw van de Atlantikwall, een versterking van de kustlijn van Noorwegen tot aan Zuid-Frankrijk. Vooral de kust van Noord-Nederland moest drastisch versterkt worden door middel van uitgebreide bunkerbouw, geschutsposities, mijnenvelden, enzovoorts. De Nederlandse kust werd tot frontgebied verklaard, verdeeld in drie sectoren: sector Friesland, sector IJmuiden en sector Zeeland. De Waddeneilanden werden tot verboden gebied verklaard voor burgers van de vaste wal. Dit gegeven zorgt mede voor de unieke positie die de Waddeneilanden binnen het grotere geheel van de geschiedenis van WOII en de Atlantikwall in het bijzonder innamen: volledig geïsoleerde gemeenschappen.

Op alle Waddeneilanden werd een sterk Duits garnizoen gelegerd en er werden bunkercomplexen aangelegd met radarstellingen, luchtafweerposten en zware kanonnen. Op Terschelling, Vlieland, Schiermonnikoog en Ameland werden o.a. grote (Flak-luchtafweer)bunkers gebouwd. Op Texel werd een Stützpunkt ingericht met zware batterijen ter afweer van een invasie uit zee en luchtafweer. De zware verdediging op de eilanden resulteerde zelfs in de afbraak van zomerhuisjes, die plaats moesten maken voor bunkers.

Na de oorlog zijn de meeste bunkers op de eilanden opgeblazen, geruimd of onder een laag zand geschoven. Hier en daar zijn nog resten te vinden, waarvan hieronder een impressie volgt. Overigens hebben de geallieerden nooit serieuze plannen gehad om in Nederland vanuit zee te landen. Al in 1942 stond vast dat de landing op de kust van Normandië of Bretagne plaats zou vinden; de Duitsers hebben dit echter nooit geweten.

(bron: notitie Provincie Friesland Wad'n erfgoed WO II/ nov 2008)

Waddeneilanden:

Hoewel er een enorme hoeveelheid bunkers en andersoortige versterkte objecten zijn gebouwd op de eilanden, zijn er er ook nog een flink aantal behouden gebleven en uit het zicht geplaatst door deze onder te werken met zand. Dit is het geval op Terschelling en ook op Schiermonnikoog. Op dit laatste eiland is de geschiedenis ervan in de jaren 1940-1945 niet volledig onder het zand verstopt want er is sinds juni 2009 een bunkermuseum geopend in een oude Seeburg-radar bunker welke nog in zeer goede staat is. Deze is ook jaren beschermd geweest onder het zand en heeft blijkbaar weing vochtinslag gehad; een oorzaak voor het uiteenvallen van dit soort bouwwerken.Een zeer enthouisiaste groep inwoners heeft hier veel werk aan gehad om dit te organiseren. Ook staat de Wasserman bunker hoog en droog op het duin en bij heldere aankomstluchten is deze vanaf de boot zichtbaar. Nooit gebruikt voor het doel waarvoor deze in 1943 gebouwd werd, doch wel als tijdelijk onderkomen voor de insel-commandant ingericht.